İstanbul Finans Merkezinde Sağlanan Vergi ve Diğer Teşviklerin Değerlendirilmesi

İstanbul Finans Merkezinde Sağlanan Vergi ve Diğer Teşviklerin Değerlendirilmesi

Hits: 986

Evaluation of Tax and Other Incentives Provided at Istanbul Financial Center

I. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Kongresi Sunumu 4 Mart 2023

ÖZET

Uluslararası finans kurumlarını Türkiye’ye çekerek, İstanbul’un uluslararası bir finans merkezi haline getirilmesi amacıyla İstanbul Finans Merkezi Kanunu yürürlüğe girmiştir. Yapılan düzenlemeler ile İstanbul Finans Merkezi’nin (İFM) rekabetçi olabilmesi için vergilerde indirim, istisna ve diğer avantajlar sağlanmıştır. Kanun ile sağlanan avantajlar İFM’de yürütülecek finansal faaliyetlerle sınırlandırılmış ancak ofis alanı dışında kalan ve ofis kullanım amacı dışına özgülenmiş alışveriş merkezi, otel ve benzeri yerlerden oluşan alandaki diğer faaliyetler kapsam dışı bırakılmıştır.
İFM kanunu ile vergi uygulamalarına esas olmak üzere Finansal hizmet ihracatı kavramı getirilmiştir. Buna göre bir finansal hizmetin ihracat sayılabilmesi için Finansal kuruluşun İFM’de faaliyet göstermek için katılımcı belgesi alması, finansal hizmetin yurt dışında yerleşik kişilere sunulması ve hizmetten nihai olarak yurtdışında faydalanılması gerekmektedir. Finansal kuruluşların kendi nam ve hesaplarına gerçekleştirdikleri türev işlemleri, portföylerine varlık alma veya portföylerinden varlık satma işlemleri ile yurtiçinde yerleşik kişilerin tasarruflarını yurt dışına çıkaran faaliyetleri ise hizmet ihracatı kapsamında yer almayacaktır.
İFM kanunu ile finansal kuruluşların finansal hizmet ihracatı niteliğinde elde ettikleri kazançlarının 2031 yılı vergilendirme döneminde kadar tamamı kurumlar vergisi matrahından indirilecektir. Daha sonra ise indirim kazancın %75’i ile sınırlı olacaktır. Finansal hizmet ihracatı kapsamına giren işlemlerden finansal kuruluşların lehe aldıkları paralar ise banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisna edilmiştir. Finansal hizmet ihracatına ilişkin her türlü işlemler harçtan ve bunlar için düzenlenecek belgeler damga vergisinden müstesna tutulmuştur. Ayrıca, finansal kuruluşların İFM’de bulunan merkez ve şubelerinden 5 yıl boyunca finansal faaliyet harcı da alınmayacaktır.
Finansal Hizmet ihracatı dışında ayrıca, finansal kuruluşların yurtdışı tecrübesi bulunan ve İFM’de çalıştırdıkları personele ödedikleri ücretlerin belirli kısmı için ücret istisnası getirilmiştir. Ayrıca burada çalıştırılacak yabancı personelin istihdamı da kolaylaştırılmıştır. İFM’de bulunan taşınmazların kiralanması ile ilgili işlem ve düzenlenen kağıtlar bakımından da harç ve damga vergisi istisnası getirilmiştir.
Diğer taraftan İFM’de faaliyet gösterecek olan finansal kuruluşlar, defter ve belgelerini yabancı para birimi üzerinden düzenleyebilmelerine yönelik hukuki altyapı sağlanmış, her türlü işlem, sözleşme ve iletişimi ise Türkçe dışında başka bir dil ile de yapabileceklerdir. Katılımcılar kendi aralarında İFM’de yürüttükleri faaliyetlerle ilgili olarak özel hukuka tabi olarak yaptıkları her nevi işlem ve sözleşmelerde serbestçe hukuk seçimi de yapabileceklerdir.
İFM kanunu ile getirilen avantajlardan ile hangi kuruluşların ve işlemlerin yararlanabileceği, kanunda öngörülmemiş ancak amaca hizmet edebilecek eksikliklerin bulunup bulunmadığı bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Uluslararası Finans, Finansal Kuruluşlar, İstanbul Finans Merkezi, Vergi İstisnası, Teşvik
Jel Kodu: F30, G20, E62

Evaluation of Tax and Other Incentives Provided at Istanbul Financial Center

ABSTRACT

The Istanbul Financial Center Law was enacted with the aim of attracting international financial institutions to Türkiye and making Istanbul an international financial center. With the arrangements made, tax reductions, exemptions and other advantages were provided in order for the Istanbul Finance Center (IFC) to be competitive. The advantages provided by the law were limited to the financial activities to be carried out at IFC, but other activities in the area consisting of shopping malls, hotels and similar places outside the office area and reserved for the purpose of office use were excluded.
With the IFC Law, the concept of export of financial services has been introduced as a basis for tax applications. Accordingly, in order for a financial service to be considered an export, the financial institution must obtain a participant certificate to operate in IFC, the financial service must be offered to non-residents, and the service must be ultimately utilized abroad. Derivative transactions carried out by financial institutions on their own behalf and for their own account, buying or selling assets from their portfolios, and activities that bring the savings of residents abroad to abroad will not be included in the scope of service exports.
With the IFC Law, all of the earnings of financial institutions in the form of financial services exports will be deducted from the corporate tax base until the taxation period of 2031. After that, the discount will be limited to 75% of the winnings. The money received by financial institutions in favor of transactions within the scope of financial service exports is exempted from banking and insurance transactions tax. All kinds of transactions related to the export of financial services are exempt from fees and the documents to be issued for them are exempt from stamp duty. In addition, financial activity fees will not be collected from the headquarters and branches of financial institutions in IFC for 5 years.
Apart from the export of Financial Services, a fee exemption has also been introduced for a certain part of the wages paid by financial institutions to the personnel they employ at IFC, who have experience abroad. In addition, the employment of foreign personnel to be employed here has also been facilitated. Fees and stamp tax exemptions have also been introduced in terms of transactions and documents issued regarding the leasing of immovable properties in IFC.
On the other hand, financial institutions that will operate in IFC have been provided with the legal base to keep their books and documents in foreign currency, and they will be able to make all kinds of transactions, contracts and communication in a language other than Turkish. Participants will also be able to freely choose the governed law in all kinds of transactions and contracts they make, subject to private law, regarding the activities they carry out at IFC.
The subject of this study is which institutions and transactions can benefit from the advantages brought by the IFC Law, and whether there are deficiencies that are not foreseen in the law but can serve the purpose.
Keywords: International Finance, Financial Institutions, Istanbul Finance Center, Tax Exemption, Incentive

Jel Codes: F30, G20, E62